مقدمه
در دنیای پرشتاب امروز، اینستاگرام به یکی از قدرتمندترین ابزارهای تبلیغاتی و بازاریابی برای کسب‌وکارها تبدیل شده است. با این حال، بسیاری از مدیران پس از مدتی فعالیت، با ناامیدی این پلتفرم را رها می‌کنند. واقعیت تلخ اما حیاتی این است که اگر برنامه‌ای برای استمرار و فعالیت مداوم در این پلتفرم ندارید، بهتر است همین امروز آن را حذف کنید و وقت، انرژی و بودجه خود را در جای دیگری صرف نمایید. در این مقاله قصد داریم به بررسی یکی از مهم‌ترین چالش‌های کسب‌وکارها در اینستاگرام بپردازیم و راهکار قطعی و عملیاتی برای عبور از سد «دیده نشدن» را به صورت گام‌به‌گام بررسی کنیم.
توهم دیده شدن سریع و واقعیت فعالیت در اینستاگرام
بسیاری از صاحبان کسب‌وکار به صورت مداوم از پایین بودن تعداد بازدیدها (ویو) و دیده نشدن پست‌هایشان در اینستاگرام شکایت دارند. آن‌ها معمولاً می‌گویند: «من یک ماه به صورت مداوم فعالیت کردم، بهترین محصولاتم را به نمایش گذاشتم و ویدیوهای باکیفیتی ساختم، اما هیچ نتیجه‌ای نگرفتم.» این افراد معمولاً پس از چند هفته ناامید می‌شوند و روند تولید محتوای خود را متوقف می‌کنند. مشکل اصلی اینجاست که آن‌ها از یک اصل اساسی و بسیار مهم کاملاً غافل هستند؛ اصلی‌ترین کلید دیده شدن در اینستاگرام، فقط و فقط «فعالیت مستمر» است.
اما چرا استمرار تا این حد مهم است؟ تصور اشتباهی در میان عموم وجود دارد که فکر می‌کنند وقتی وارد اینستاگرام می‌شوند، باید تمام محتواهایشان دیده شود و هر ویدیویی که منتشر می‌کنند، فوراً ویوهای چند میلیونی بگیرد. این یک توهم محض است! در دنیای واقعیِ شبکه‌های اجتماعی، قرار نیست تمام پست‌ها و ریلزهای شما وایرال شوند. مکانیزم اینستاگرام به این شکل است که به صورت کاملاً تصادفی و رندوم، از بین هر ده یا بیست محتوایی که شما تولید می‌کنید، تنها یکی از آن‌ها شانس دیده شدن گسترده و ورود به بخش اکسپلور (Explore) را پیدا می‌کند.
برای درک بهتر این موضوع، بازی دارت را در نظر بگیرید. یک بازیکن حرفه‌ای دارت، برای اینکه یک بار تیرش دقیقاً به وسط هدف بخورد، ده‌ها یا شاید صدها بار پرتاب تمرینی انجام می‌دهد. از بین تمام آن پرتاب‌ها، تنها یکی به هدف می‌خورد. تولید محتوا در اینستاگرام دقیقاً شبیه به همین بازی است. شما باید به صورت مستمر محتوا تولید کنید (تیرها را پرتاب کنید) تا در نهایت یکی از آن‌ها توسط الگوریتم‌ها شناسایی شده و به هدف (مخاطب میلیونی) برسد. اما شرط اساسی برای اینکه آن یک پرتاب موفقیت‌آمیز باشد، این است که آمار و ارقام پیج شما بالا و زنده باشد.
الگوریتم ۳۰ روزه و ضرورت زنده نگه داشتن داشبورد پیج
برای اینکه الگوریتم اینستاگرام به شما اعتماد کند و یکی از محتواهایتان را به افراد جدید نشان دهد، باید بداند که شما یک کسب‌وکار فعال و پویا هستید. اینستاگرام این پویایی را از طریق بخشی به نام «داشبورد حرفه‌ای» (Professional Dashboard) بررسی می‌کند. یکی از مهم‌ترین آمارهایی که در این داشبورد نمایش داده می‌شود، میزان بازدید و درگیری مخاطبان در ۳۰ روز گذشته است.
این بازه ۳۰ روزه، یک بازه متحرک است. به این معنا که هر روزی که سپری می‌شود، آمار روز سی‌ویکم از انتهای لیست حذف شده و آمار امروز به ابتدای لیست اضافه می‌گردد. حالا تصور کنید شما سه روز هیچ محتوایی تولید نکنید. در این حالت، آمار سه روزِ گذشته از انتهای لیستِ سی روزه شما کم می‌شود، اما چون محتوای جدیدی نداشته‌اید، هیچ آمار جدیدی به ابتدای لیست اضافه نخواهد شد. نتیجه این اتفاق چیست؟ آمار کلی پیج شما به شدت افت می‌کند و از نظر الگوریتم اینستاگرام، شما به یک پیج نیمه‌فعال یا غیرفعال تبدیل می‌شوید.
به همین دلیل است که برای بالا نگه داشتن داشبورد پیج و حفظ شانس وایرال شدن، باید هر روز محتوا داشته باشید. شما موظف هستید آخرین تعداد دیده شدن در این ۳۰ روز را همواره در بالاترین سطح ممکن نگه دارید. این کار تنها با تزریق محتوای تازه، استوری‌های روزانه و ریلزهای جذاب به صورت پیوسته امکان‌پذیر است. اگر نتوانید این ضربان قلب ۳۰ روزه را منظم نگه دارید، الگوریتم به مرور شما را به فراموشی می‌سپارد.
راه‌اندازی کارخانه تولید محتوا: راهکار قطعی برای استمرار
اکنون با یک سوال بزرگ مواجه می‌شویم: «برای اینکه بتوانیم هر روز در پیج خود محتوا داشته باشیم، باید چه کار کنیم؟» پاسخ کوتاه و کلیدی به این سوال این است: شما باید یک «کارخانه تولید محتوا» برای کسب‌وکار خود بسازید!
منظور از کارخانه تولید محتوا، یک سوله بزرگ با دستگاه‌های صنعتی نیست؛ بلکه منظور یک «سیستم منظم و از پیش تعریف شده» است که خروجی آن به صورت خودکار و بدون توقف، محتوای باکیفیت باشد. برای داشتن چنین سیستمی، اولین و مهم‌ترین قدم، طراحی یک «تقویم محتوایی» اختصاصی است. تقویم محتوایی قطب‌نمای مسیر شما در اینستاگرام است.
شما باید یک جدول هفتگی یا ماهانه طراحی کنید و آن را روی کاغذ چاپ نمایید. دلیل تاکید بر چاپ کردن این است که وقتی تقویم به صورت فیزیکی روی میز کار شما یا روی دیوار دفترتان نصب باشد، تعهد روانی بیشتری برای اجرای آن ایجاد می‌کند. در این تقویم، باید روزهای کاری خود را به دقت مشخص کنید. به عنوان مثال، می‌توانید برنامه‌ریزی کنید که ۶ روز در هفته فعالیت داشته باشید. سپس برای این ۶ روز، سهمیه روزانه مشخص کنید؛ مثلاً روزی ۴ عدد استوری (شامل پشت صحنه، معرفی محصول، نظرسنجی و ارتباط با مخاطب) و هفته‌ای ۳ عدد ریلز آموزشی یا جذاب. وقتی همه‌چیز روی کاغذ نوشته و کامل شده باشد، دیگر صبح‌ها با سردرگمی از خود نمی‌پرسید: «امروز چه چیزی پست کنم؟»
استراتژی ضبط انبوه و قدرت پنهان هارد اکسترنال
یکی از بزرگ‌ترین دلایلی که کسب‌وکارها در اجرای تقویم محتوایی شکست می‌خورند، این است که می‌خواهند هر روز برای همان روز محتوا تولید کنند. این روش بسیار خسته‌کننده است و با کوچک‌ترین مشکل روزمره (مانند بیماری، قطعی برق یا شلوغی فروشگاه) متوقف می‌شود. پیشنهاد من برای حل این مشکل، داشتن یک برنامه‌ریزی افقی یا عمودی برای «ضبط انبوه محتوا» است.
به جای اینکه هر روز دوربین را روشن کنید، یک روز مشخص در هفته یا ماه را فقط به سناریونویسی و روز دیگری را فقط به فیلم‌برداری اختصاص دهید. در این روزِ مشخص، با تعویض لباس، تغییر زاویه دوربین و جابه‌جایی در محیط، می‌توانید در عرض چند ساعت، محتوای یک ماهِ کامل خود را ضبط کنید. به این کار، تولید محتوای سریالی یا اصطلاحاً ضبط گروهی می‌گویند.
در اینجا یک ابزار بسیار حیاتی وارد بازی می‌شود: «هارد اکسترنال». داشتن یک هارد اکسترنال برای هر کسب‌وکاری که در فضای مجازی فعالیت می‌کند، نه یک پیشنهاد، بلکه یک الزام است. شما باید تمام محتواهایی که به صورت انبوه ضبط کرده‌اید را بلافاصله به این هارد منتقل کنید. فایل‌ها را با دقت و بر اساس تاریخ یا موضوع در پوشه‌های مختلف دسته‌بندی نمایید. بدین ترتیب، شما یک انبار پر از مواد اولیه آماده در کارخانه خود دارید. هر زمان که طبق تقویم محتوایی نیاز به یک ریلز یا ویدیوی جدید داشتید، بدون هیچ استرسی به سراغ هارد اکسترنال خود می‌روید، ویدیوی مورد نظر را برمی‌دارید و در پیج منتشر می‌کنید. این روش، آرامش ذهن شما را در بالاترین سطح ممکن نگه می‌دارد.
نکات کاربردی
برای اجرای بهتر این سیستم در کسب‌وکار خود، حتماً به موارد زیر عمل کنید:
- تقویم چاپی را به یک قانون تبدیل کنید: یک فایل اکسل ساده طراحی کنید، روزهای هفته را بنویسید و نوع محتوای هر روز را مشخص کنید. این برگه را پرینت بگیرید و هر روز پس از انتشار محتوا، با یک خودکار قرمز روی آن تیک بزنید. این تیک زدن روزانه، حس پیروزی و انگیزه بالایی به شما می‌دهد.
- بانک ایده تشکیل دهید: همیشه یک دفترچه کوچک یا اپلیکیشن یادداشت در گوشی خود داشته باشید. هر زمان که سوال پرتکراری از سوی مشتریان شنیدید یا ایده جالبی به ذهنتان رسید، بلافاصله آن را یادداشت کنید. این ایده‌ها، سوژه‌های عالی برای روزهای فیلم‌برداری گروهی شما خواهند بود.
- سرمایه‌گذاری روی امنیت اطلاعات: همین امروز یک هارد اکسترنال با ظرفیت مناسب (حداقل یک ترابایت) تهیه کنید. از دست رفتن اطلاعات روی گوشی موبایل بسیار شایع است؛ هارد اکسترنال ضامن بقای زحمات چند ماهه کارخانه تولید محتوای شماست.
نتیجه گیری
موفقیت در پلتفرمی مانند اینستاگرام، نیازمند شانس یا بودجه‌های تبلیغاتی میلیاردی در قدم اول نیست؛ بلکه نیازمند استقامت، نظم و داشتن یک سیستم کارآمد است. اگر نگاه شما به اینستاگرام مانند یک سرگرمی موقت است و برنامه‌ای برای حضور روزانه ندارید، خروج زودهنگام از آن، بهترین لطف به کسب‌وکارتان خواهد بود. اما اگر تصمیم دارید از این معدن طلای ارتباطی استفاده کنید، باید با توهمِ «وایرال شدنِ اولین ویدیو» خداحافظی کنید. شما باید مانند یک شطرنج‌باز حرفه‌ای، تقویم محتوایی خود را تدوین کنید، روزهای خاصی را به ضبط انبوه اختصاص دهید و ویدیوهای خود را در یک هارد اکسترنال به عنوان سرمایه ذخیره کنید. تنها در این صورت است که داشبورد پیج شما همیشه زنده می‌ماند، الگوریتم‌ها به شما اعتماد می‌کنند و در نهایت، آن یک پرتابِ طلایی دارت، کسب‌وکار شما را دگرگون خواهد کرد.
محبوب موسی زاده
(مدرس فروش و مشاور کسب وکار)
